Márta 2009 – An Geileagar – Súil siar agus Súil ar Aghaidh

Bealtaine 10, 2009

Sna caogadaí, b’amhlaidh gur bhaineanar suaimhneas éigin as díol na dtáirgí agus na seirbhísí a chuireamar ar an margadh náisúnta agus idirnaisiúnta. Sna seascaidí tháinig borradh sa gheileagar idirnáisiúnta, le ré an fhuinnimh shaoir. Cuireadh stop le bánú na tíre a bhí ann ó aimsir a’ Ghorta Mhóir. Thosaigh rudaí ag seoladh ar aghaidh go hidirnáisiúnta agus in Éirinn fosta.

Sna seachtóidí bhí fás bliantúil de thuairim is 5%. B’íseal caighdeán na bpostanna a bhí á bhfáil isteach – táirgeadh rudaí agus próseáil bunúsach i monarchanaibh – ach ba chuma. Conacthas ar phostaerí: “Hire us before we hire you” agus “We are a young, well-educated, English-speaking workforce”. B’amaidí í an méad sin, adúradh i gCo Mhuigheo – is masla do Ghaeilgeoirí. Caimiléireacht a bhí ar siúl ag eagraíochtaí Stáit ag an am. Ní rabhamar ag cruthú fostaíochta ar scor ar bith. Ní raibh fórsa eachnamaíoch, neamhspleách is Éireannach ann. Bhí Béarla againn, a laonna, ach níl sin ag na Sínigh a bhfuil ár gcuid postanna acu anois.

D’imigh an fhostaíocht sa chaoi inar tháinig sé sna hóchtóidí – an timthriall eacnamaíochta i gcónaí á rialú ósna SAM. Thug saol na ndaoine céim ar ais.
Ach thosaigh an glún a fuair ard-oideachas le linn na seascaidí is na seachtóidi ag feidhmiú gur tháinig infheistíocht luachmhar isteach. Bhí ré an Tíogair Cheiltich ag teacht. Sa deich mbliadhain ina dhéidh sin, d’fhás geileagar na tíre i gcaoi nár fhás sé riamh agus bhí an Banphrionsa Éire sásta lena muinntir.

Dúradh linn i gCo na Mi gur le theacht na maoine a tháinig an t-sainnt. Ardaíodh rátaí páighe de réir a chéile, ‘chuile dhuine sásta leis seo, idir comhlachtaí, ceardchumainn, bainnc, rialtóirí, Stát-sheirbhísigh agus, faraor, Rialtas. Ar ndóchaigh, thosaigh na postanna ag gabháil ar bhád na himirce annsin ag tús ann mílaoise nua. Ach bhí earnáil na tógála ag léimt ar aghaidh agus ní bheadh deireadh leis choíche. Bhíomar ar Neamh.

Tá a fhios ag gach mac máthar anois nach mar sin atá an saol agus nach bhfuil sé ar chumas aon cheann desna grúpaí thuas-luaite tuar simplí eacnamaíochta a aithint. Adúradh linn i dTír Chonaill, in áit Ríthe Riaracháin a bheith ag na cosmhuinntir, bhí slua sanntach á rialú. A Dhia saor Éire! mar a dúradh fadó.

Ós rud é nach ndearna na ceannairí againn rud ar bith mícheart dar leo, a Léitheoirí uaisle, an gceapann sibh go leanfaidís an t-slí chéanna arís dá mbeadh seans ann? I gCo na Mí, ceapadh nár chonaiceamar lán an scriosta go fóill, gan trácht ar an todhchaí. An trioblóid leis an mBolgán Minsky, atá tar éis chliste dó, gur thug cuid againn maoin dúinn fhéin nár thuilleamar. Is ar deireadh, cad mar gheall ortha siúd ná fuair cianóg rua le linn an Tíogair Cheiltigh?

Advertisements

Feabhra 2009 – Na Bainc

Bealtaine 10, 2009

Glacadh, i beagnach gach aon tír, leis an dírialú airgeadais a thosaíodh ar an Oileán Úr le linn na ‘80í. De réir na smaointe a noctadh dúinn sna SAM, do b’í Éire ar cheann desna tíreanna a thogh an drochfheallsúnacht seo.

Goidé eile a bhí á dhéanamh ag an iar-Rialtóir Airgeadais, Patrick Neary, níor stop sé na bainc is iad ag dáileadh amach €112bn d’fhorbróirí réadmhaoine, roimh a stop an titim idirnáisiúnta an chamailéireacht. Níor chuir an Banc Ceannais aon tsuim sa bhoilgeoig réadmhaoine – a bhí le feiceáil ar gach taoibh dá fhoirgneamh féin fiú. I Muigheo, dúradh go raibh an Rialtas, an t-Aire Airgeadais agus a Roinn, scairshealbhóirí agus ceannairí na mBannc (an ‘ciorcal ciontach’) freagrach is go raibh dlí i gcoinne drochriaracháin de dhíth.

Chuir Gobharnóir John Hurley agus Neary (ball de Bhord an Bhainc Cheannais) milleán ar an bhfahdb eacnamaíochta domhanda – dúirt go mbeadh na bainc in ann an stoirm a sheasamh. Ceapadh i gCo na Mí, ámh, go rachfadh drochriarachán anseo ar aghaidh, gan stad gan staonadh, munar stopadh é, go dtí go bhfhásfadh an fhadhb rómhór! D’admhaigh Hurley gur chuir na bónais is na díbhinní (.i. na milliúin mhóra), a thug na baincéirí dóibh féin, go mór le deacrachtaí. Níor admhaigh sé go raibh eacnamaithe oillte ina gcéird sa Bhanc aige. ‘Carpe diem..’ leathan-phrionsabal an Stát-chórais.

D’éirigh Neary go drogallach as a phost le pinsean €140,00/bl agus €630,000 chun dul leis (fá rún). Bhí duine éigin sásta leis! Duine a ghlac le foirmle Meiriceánach do rialachas corparáide, a chuir na bainc ansin $60trn ar strae ón ngheileagar domhanda (!!!). I dTír Chonaill dúradh gur fágadh muintir na hÉireann lom d’éis don Rialtas iachall a chur ortha na baincéirí annseo a choimeád ar mhuin na muice.

Agus €7bn den Chiste Phinsin curtha ag an Rialtas i BOI is AIB, nach fiú pingin rua, b’fhéidir, na sóchmainní réadmhaoine atá acu, tá leis ráth Stáit ag Bainc a chlúdáios €440bn. Thit luach scaireanna Anglo ó €17.53 go 12c nuair a nochtadh drochfhiacha de €500m agus, fá shrón an Rialtóra, nuair a thug an Cathaoirleach, Seán Fitzpatrick, iasachtaí dó féin de €84m (nó b’fhéidir €150m – gan trácht ar chamailéireacht le ILP). I mBaile Átha Cliath, bhí an tuairim ann (ar an chuid is fearr de) go raibh an cuma air go bhfuil slis neamhinniúil ar fad, le lánchumhacht agus ar tuarastal ró-ard, i bhfoireann an Rialtóra, an Bhainc Cheannais, na Roinne Airgeadais agus suas an dréimire arís.

Ghlac an Rialtas Anglo in a sheilbh agus a gcuid fiach (nach fios cé chomh mór iad). Ligfear do rudaí a seal a rith, i bhfoclaibh an Bhainc Cheannais, a deireas go dtitfidh an geileagar fé 5% i mbliana. Tubaiste é titim de 2%.

Fóram fíorúil do Lucht Labhartha na Gaeilge é An Comhluadar Scadhp
(Trealamh Scadhp le fáil saor in aisce ach é a iarraidh in am ós Na Comhluadair Bheo cairde@gaeltacht.info)

Eanáir 2009 – Obama sa Teach Bán

Bealtaine 10, 2009

Le teacht i gcumhacht don bhfear úr, sna Stáit Aontaithe, tá an Domhan uilig ag feitheamh le polasaithe úra ón Teach Bán a fheiceáil. Le daoine gaolta leis an Uasal Barac Obama i Muine Gall, Biorra, Co Uíbh Fhailí, is cinnte go mbeidh freagraí ar na cheisteanna éagsúla aige

Muine na nGallán i nGaedhilg an lae inniu an t-ainm. Críoch ina raibh fealsúnacht agus tuiscint chun tosaigh sa tsean am, mar sin. Agus nach uasal stair na nGael, atá scríobhtha sna logainmneacha.

I Muigheo, ceapadh gur fear éirimiúil a bhí ann, go mbeadh seans go mbainfí síocháin domhanda amach agus meas cothrom léirithe aige ar mhuintir na Palaistíne, na hIosráile is na hIoráice. Creideann sé i “chaw, chaw is better than war, war” adúirt Churchill tráth. Bhrathfadh an tsíocháin ar dul chun chinn eacnamaíochta fosta.

I mBaile Átha Cliath, admhaíodh go bhfuil an scéal idirnáisiúnta eacnamaíochta ag athrú ó lá go lá. Glacadh go gcaithfí tuarastail agus costais eile anseo a laghdú, go leibhéil lena bhdféadfadh linn dul san iomaíocht arís go hidirnáisiúnta.

Ar ndóchaigh, tá tuarastail amaideacha agus ‘perks’ á dtabhairt amach dóibh fhéin ag daoine sinseartha sna bainc is sa Stát-chóras. Maidir le polasaithe cumarsáide is eacnamaiochta, níl smaoineamh sa chiseán ag na ceannairí seo ar conas déalail leis na fadhbanna, atá ag méadú le tamall de bhlianta anuas..

I gCo na Mí, bhí an tuairim acu go raibh sé rómánsach go nglacfaí Obama mar duine dár gcuid fhéin ach go mbeadh sé úsáideach go mbeadh an ceangal sin ann, agus é ag díriú ar thabhairt ‘un a bhaile na postanna atá anseo ag comhlachtaí Mheiriceá. ‘Sóchmhainn doláimhsithe’ (intangible asset) a bhí ann cinnte, ag ‘chuile dhuine, a bhailigh le chéile go héasca daoine de ‘chuile chine.

Go ginearálta, glacadh gur inspioráid do dhaoine gorma an fear seo. Scéal suimiúil gurb é an tarna rud a rinne an t-Óbamach san oifig dó, riaileacha i hbfábhar ginmhillte a shíniú. Beidh a lán le scríobh ag daoine fós fé’n an Uachtarán seo.

Fóram fíorúil do Lucht Labhartha na Gaeilge An Comhluadar Scadhp
(Trealamh Scadhp le fáil saor in aisce ach é a iarraidh in am ós Na Comhluadair Bheo cairde@gaeltacht.info)

Nodlaig 2008 – Deireadh le theacht leis an Nuachtán ‘Lá’

Bealtaine 10, 2009

Sa chéad eagrán den alt seo, nach trua go gcaithfimid deireadh le ‘Lá’ a phlé. Le dornán de bhlianta anuas, do bhfhaighfinnse cóip de ‘Lá’ go laethiúil. Sa tús ní raibh ann ach dhá leathanach greamaithe le chéile le stáplaí. Ach ba laochmhar, ídéalach an obair a rinne na tionscnóirí sín nuacht den scoth a chur ar fáil dúinn go rialta.

Rud speisialta maidir le ‘Lá’, bhí sé i gcónaí chun tosaigh le nuacht an lae agus, i dteannta le sin, do bhfhaighfeá scéalta beaga ó chuile chearn den domhan nach bhfhaighfeá ar nuachtáin eile.

I mBaile Átha Cliath, bhí an tuairim ag ár gcuid ball, go gcruthódh an deacracht seo
fadhbanna móra do lucht labhartha na Gaeilge. ‘Sé an t-aon nuachtán laethiúil atá againn agus bhí nuacht bheacht náisiúnta, idirnáisiúnta, eachnamaíoch, chultúrtha agus eile le fáil go héasca air. Níor léir dóibh ce’n fáth go mbeadh cur ar cheal ‘Lá’ ar na hábhair tosaíochta a ceaptar a bheith ar leas chaomhnú an gheileagair.

I dTír Chonaill, ceapadh nach ndéanfadh an tubaiste mórán difir do mhuintir na háite mar dúradh nach raibh léitheoireacht mhór ag ‘Lá’ ann. Glacadh trua dóibh a chaillfadh a bpost ag an am gcéanna.

I Muigheo, aithníodh go raibh deacrachtaí móra eacnamaíochta ag teacht inár dtreo agus ba chomhartha dhubh dúinn é titim an nuachtáin. Tá go leor, leor comhlachtaí ag dul as feidhmiú (ceannródaithe an fhíorgheileagair) le blianta anuas agus níor chuir na húdaráis ná na ceardchumainn aird ar bith ortha (seachas daoine ar dála David McWilliams), toisc an carn mór airgid a bhí ag teacht ón gcur i gcéil san earnáil tógála. Bhí ‘fhios ag daoine i gcoitinne go dtitfeadh an tógáil i laige agus an focal a bhí i mbéal na ndaoine a raibh freagracht as seo: “Carpe diem quod maoriar”

I gCondae na Mi ba dhoiligh leo a chreidbheáil go ligfí áis chomh tábhachtach is nuachtán laethiúil le sruth, achar gear d’éis don teangain stádas oifigiúil a fháil sa Bhruiséal agus an phlobaireacht oifigiúil gan stad a lean ar seo. Ba léir nach bhfuil meas á thabhairt don chéad teangain oifigiúil agus níor tugadh lámh cúnta do ‘Lá’ an mhargaíocht chuí a dhéanamh.

Achoimre
Níl le rá againne ag an bpoinnte seo ach gur thuigeadh an fhéiníobairt phearsanta a rinne foireann an nuachtáin seo ón gcéad lá. Cinnte ní raidh againn ach ardmheas oraibh, a chuir an raon sin scileanna in úsáid ar son na tire. Guímid Rath Dé ortha san am atá le theacht agus beimid ag súil le cloinstin uatha sa toghchaí – b’fhéidir ar líne.

Fóram fíorúil do Lucht Labhartha na Gaeilge an Comhluadar Scadhp
(Trealamh Scadhp le fáil saor in aisce ach é a iarraidh in am ósna Comhluadair Bheo cairde@gaeltacht.info)

A Chairde Ghael!

Aibreán 3, 2009

Seo blag Na gComhluadar Beo (www.gaeltacht.eu)

Bígí linn ar Scadhp –  ar Ardán do Lucht Labhartha na Gaeilge!